Châu Âu đang nỗ lực giảm phụ thuộc vào linh kiện UAV Trung Quốc, nhưng chi phí, công nghệ và chuỗi cung ứng vẫn là những rào cản lớn. Cùng báo Việt Nam 24/7 phân tích nguyên nhân và triển vọng tự chủ công nghiệp UAV.
Châu Âu chưa thể thay thế linh kiện UAV Trung Quốc.
Châu Âu đang đứng trước một bài toán công nghiệp và an ninh quan trọng: làm thế nào để phát triển ngành máy bay không người lái (UAV) mà không phụ thuộc quá nhiều vào nguồn cung từ Trung Quốc? Khi UAV ngày càng được sử dụng rộng rãi trong giám sát, cứu hộ, nông nghiệp và quốc phòng, việc bảo đảm nguồn linh kiện ổn định trở thành ưu tiên của nhiều quốc gia.
Theo các phân tích về chuỗi cung ứng công nghệ, Trung Quốc sở hữu lợi thế đáng kể trong sản xuất pin, nam châm đất hiếm, động cơ và nhiều linh kiện điện tử. Trong khi đó, Châu Âu có thế mạnh về nghiên cứu, kỹ thuật hàng không, tự động hóa và tiêu chuẩn an toàn, nhưng vẫn cần thời gian để mở rộng năng lực sản xuất linh kiện chuyên dụng.
Vấn đề được quan tâm không chỉ là Châu Âu có thể sản xuất UAV hay không, mà còn là liệu khu vực này có thể tự chủ toàn bộ những bộ phận quan trọng với chi phí cạnh tranh và sản lượng đủ lớn hay không.
Vì sao Châu Âu vẫn phụ thuộc vào linh kiện UAV Trung Quốc?
Lợi thế sản xuất quy mô lớn của Trung Quốc
Một trong những nguyên nhân quan trọng khiến Châu Âu khó thay thế linh kiện UAV Trung Quốc nằm ở quy mô sản xuất. Trung Quốc đã xây dựng hệ sinh thái công nghiệp điện tử rộng lớn, kết nối từ nguyên liệu đầu vào đến linh kiện, lắp ráp và phân phối thành phẩm.
Nhờ hệ thống nhà máy, mạng lưới nhà cung cấp và kinh nghiệm sản xuất lâu năm, doanh nghiệp Trung Quốc có thể cung ứng nhiều loại linh kiện với số lượng lớn. Điều này giúp giảm chi phí trên mỗi sản phẩm và rút ngắn thời gian giao hàng.
Đối với các nhà sản xuất UAV, giá thành là yếu tố đặc biệt quan trọng. Một thiết bị có thể cần nhiều bộ phận như pin, động cơ, bộ điều khiển bay, cảm biến, hệ thống định vị và mô-đun truyền dữ liệu. Chỉ cần một vài linh kiện tăng giá đáng kể, tổng chi phí sản xuất cũng có thể bị đẩy lên.
Chuỗi cung ứng linh kiện chưa đồng đều tại Châu Âu
Châu Âu có nhiều doanh nghiệp công nghệ tiên tiến, song năng lực sản xuất không đồng đều giữa các nhóm linh kiện. Một số công ty có thể phát triển phần mềm điều khiển, cảm biến hoặc hệ thống hàng không chất lượng cao, nhưng điều đó không đồng nghĩa họ có thể sản xuất hàng loạt mọi linh kiện với mức giá cạnh tranh.
Theo tài liệu của Trung tâm Nghiên cứu chung thuộc Ủy ban châu Âu về nguyên liệu quan trọng, chuỗi cung ứng linh kiện UAV có sự tham gia lớn của các nhà sản xuất châu Á. Nguồn cung pin lithium-ion, nam châm đất hiếm và một số linh kiện điện tử là những mắt xích đáng chú ý trong vấn đề phụ thuộc này.
Vì vậy, thay thế nguồn hàng Trung Quốc không đơn thuần là chuyển đơn đặt hàng sang một quốc gia khác. Châu Âu cần đầu tư nhà máy, thiết bị, nhân lực, nguyên liệu và hệ thống kiểm định để bảo đảm sản phẩm đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.
Những linh kiện UAV Trung Quốc khó thay thế
Pin và hệ thống lưu trữ năng lượng
Pin ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian hoạt động, tải trọng và phạm vi bay của UAV. Pin có dung lượng cao nhưng trọng lượng thấp luôn là mục tiêu quan trọng đối với các nhà sản xuất.
Trung Quốc có lợi thế trong chuỗi sản xuất pin và vật liệu liên quan. Nếu Châu Âu muốn giảm phụ thuộc, khu vực này phải phát triển nguồn cung ổn định, đồng thời bảo đảm chất lượng, độ an toàn và khả năng sản xuất hàng loạt.
Tuy nhiên, xây dựng nhà máy mới cần vốn lớn, thời gian nghiên cứu và quá trình kiểm định nghiêm ngặt. Vì thế, nguồn cung nội địa khó có thể tăng ngay lập tức để đáp ứng mọi nhu cầu.
Động cơ và nam châm đất hiếm
Động cơ điện là bộ phận quyết định khả năng nâng tải, hiệu suất và độ ổn định của nhiều dòng UAV. Một số loại động cơ sử dụng nam châm vĩnh cửu làm từ vật liệu đất hiếm để đạt hiệu suất cao.
Trung Quốc giữ vị trí quan trọng trong lĩnh vực chế biến đất hiếm và sản xuất nam châm. Điều này khiến các doanh nghiệp Châu Âu phải quan tâm không chỉ đến nơi sản xuất linh kiện, mà còn đến nguồn nguyên liệu được sử dụng để chế tạo chúng.
Để giải quyết vấn đề, Châu Âu cần đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, mở rộng tái chế và phát triển công nghệ sử dụng vật liệu thay thế khi phù hợp.
Chip điện tử, cảm biến và hệ thống định vị
Bộ điều khiển bay, chip xử lý, cảm biến hình ảnh và mô-đun định vị giúp UAV duy trì đường bay, thu thập dữ liệu và thực hiện nhiệm vụ theo thiết kế. Những bộ phận này đòi hỏi độ tin cậy cao, đặc biệt khi thiết bị hoạt động trong môi trường phức tạp.
Không phải toàn bộ chip và cảm biến đều do Trung Quốc sản xuất. Tuy nhiên, chuỗi cung ứng UAV có thể vẫn phụ thuộc vào các khâu sản xuất, vật liệu hoặc linh kiện trung gian liên quan đến Trung Quốc.
Do đó, việc đánh giá mức độ tự chủ cần xem xét toàn bộ nguồn gốc linh kiện, thay vì chỉ căn cứ vào quốc gia nơi UAV được lắp ráp.
Châu Âu đang làm gì để giảm phụ thuộc Trung Quốc?
Đầu tư vào năng lực sản xuất trong nước
Để giải quyết bài toán linh kiện UAV, Châu Âu đang hướng tới việc tăng cường năng lực công nghiệp nội khối, hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ và thúc đẩy hợp tác giữa khu vực công với tư nhân.
Nghị quyết của Nghị viện Châu Âu về UAV và các hệ thống tác chiến mới ngày 22/1/2026 nhấn mạnh sự cần thiết phải phát triển nguồn cung linh kiện quan trọng, bao gồm động cơ, pin lithium, cảm biến, chất bán dẫn và mô-đun liên lạc. Văn bản cũng đề cập đến việc tăng cường nghiên cứu, tái chế vật liệu và đa dạng hóa nhà cung cấp.
Dù vậy, chính sách hỗ trợ chỉ là bước khởi đầu. Các nhà sản xuất còn cần đơn hàng ổn định, nguồn vốn dài hạn và đủ thời gian để nâng cao năng suất. Nếu chi phí sản xuất quá cao, linh kiện nội địa sẽ khó cạnh tranh với sản phẩm nhập khẩu.
Tìm kiếm đối tác ngoài Trung Quốc
Bên cạnh phát triển sản xuất trong nước, Châu Âu có thể đa dạng hóa nguồn cung thông qua các đối tác công nghệ tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan và những thị trường có năng lực sản xuất phù hợp.
Cách tiếp cận này giúp giảm nguy cơ gián đoạn khi một nguồn cung gặp vấn đề. Tuy nhiên, đa dạng hóa không có nghĩa là loại bỏ hoàn toàn rủi ro, bởi các nhà cung cấp khác nhau vẫn có thể phụ thuộc vào cùng một nguồn nguyên liệu hoặc linh kiện trung gian.
Tác động đối với ngành công nghiệp UAV toàn cầu
Chi phí sản xuất có thể tăng trong ngắn hạn
Nếu Châu Âu nhanh chóng chuyển sang linh kiện nội địa hoặc nhà cung cấp mới, chi phí nghiên cứu, kiểm định và sản xuất ban đầu có thể tăng. Điều này tạo áp lực lên các doanh nghiệp nhỏ, vốn khó duy trì nhiều dây chuyền và nguồn cung dự phòng.
Ngược lại, nếu đầu tư thành công, ngành UAV Châu Âu có thể giảm rủi ro chuỗi cung ứng và chủ động hơn trước những biến động thương mại quốc tế.
An ninh công nghệ trở thành ưu tiên
Đối với UAV phục vụ quốc phòng và hạ tầng trọng yếu, nguồn gốc linh kiện còn liên quan đến an toàn dữ liệu, khả năng bảo trì và tính liên tục của hoạt động. Các quốc gia vì vậy cần đánh giá nhà cung cấp dựa trên chất lượng, khả năng truy xuất nguồn gốc và mức độ an toàn, thay vì chỉ so sánh giá bán.
Theo dõi các diễn biến công nghệ và kinh tế quốc tế qua báo Việt Nam 24/7 cũng giúp độc giả cập nhật những vấn đề đang tác động đến chuỗi cung ứng toàn cầu.
Một số câu hỏi thường gặp về UAV Trung Quốc
Vì sao Châu Âu chưa thể thay thế hoàn toàn linh kiện UAV Trung Quốc?
Nguyên nhân chính là chênh lệch về quy mô sản xuất, giá thành, hệ sinh thái nhà cung cấp và năng lực chế biến nguyên liệu. Việc xây dựng nguồn cung thay thế cần thời gian và vốn đầu tư đáng kể.
Những linh kiện UAV nào khiến Châu Âu phụ thuộc nhiều?
Các nhóm đáng chú ý gồm pin, động cơ, nam châm đất hiếm, chip điện tử, cảm biến và một số mô-đun định vị, liên lạc. Mức độ phụ thuộc cụ thể khác nhau tùy loại UAV và nhà sản xuất.
Châu Âu có thể tự sản xuất toàn bộ linh kiện UAV không?
Về lâu dài, Châu Âu có thể mở rộng đáng kể năng lực sản xuất. Tuy nhiên, tự chủ hoàn toàn mọi linh kiện và nguyên liệu là mục tiêu khó khăn. Đa dạng hóa nhà cung cấp và xây dựng nguồn dự phòng có thể thực tế hơn trong ngắn hạn.
Việc giảm phụ thuộc Trung Quốc có làm UAV đắt hơn không?
Trong giai đoạn đầu, chi phí có thể tăng do đầu tư nhà máy, nghiên cứu và kiểm định. Về dài hạn, hiệu quả còn phụ thuộc vào năng suất, quy mô sản xuất và mức độ cạnh tranh của các nhà cung cấp mới.
Kết luận
Châu Âu chưa thể dễ dàng thay thế linh kiện UAV Trung Quốc bởi sự phụ thuộc này gắn liền với cả một hệ sinh thái công nghiệp, từ nguyên liệu đến sản xuất hàng loạt. Muốn thay đổi thực trạng, Châu Âu cần đầu tư dài hạn, mở rộng hợp tác công nghệ và xây dựng chuỗi cung ứng đa dạng hơn.
Trong tương lai, mức độ tự chủ của ngành UAV sẽ phụ thuộc vào khả năng cân bằng giữa chi phí, chất lượng và an ninh công nghệ. Độc giả có thể tham khảo thêm các chủ đề thời sự, công nghệ và kinh tế trên Nhà báo Việt Nam để theo dõi những chuyển động đáng chú ý trong bối cảnh quốc tế.